24/5/2008 - Spina Bifida
SPİNA BİFİDA

Spina bifida omurgada
oluşan bir bozukluktur. Spina
bifida ikiye ayrılmış veya açık omurilik demektir. Omuriliğin herhangi
bir bölgesinin bozuk gelişimine verilen isimdir: Gelişim kusuruna bağlı
bebeğin omurgası gelişirken bir yanlışlık sonucu bir ya da daha fazla
omur kemiği ve omuriliğin bir kısmı iyi gelişemez, omurilik ve sinir
sisteminde değişik derecelerde hasar oluşur. Bacaklara, idrar kesesine
ve kalın barsaklara giden sinirlerin çalışmaması nedeni ile yaşam boyu
sürecek kısmi bir felç görülür. Spina bifidayı daha kolay
anlayabilmeniz için önce kısaca sinir sisteminin yapısından söz edelim.
Merkez sinir sistemi
Merkez
sinir sistemi sayesinde düşünür, konuşur, hareket eder, hisseder, tadar
ve görürüz. Çok karmaşık ve hassas olan bu sistemin en önemli parçaları
beyin ve omuriliktir.
Omurga
Omurga
33 adet omur kemiğinden (vertebra) oluşur. Omurların iki ana görevi
vardır. Birincisi hareketlerimizi kolaylaştırmak, ikincisi ise
omuriliği korumaktır.Omurganın 5 bölgesi vardır. En yüksek bölgesi
boyun yani servikal bölgedir. Burası kafatasının hemen altındadır ve 7
kemikten oluşur. Sonra aşağıya doğru 12 torakal (sırt), 5 lomber (bel)
ve birbirine yapışık olan sakrum ve koksiks (kuyruk sokumu) kemikleri
vardır. Spina bifida torakal, lomber veya sakral omurgada görülebilir.Torakal
omurgadaki spina bifida önemli hareket ve duyu eksikliklerine yol açarken
kuyruk
sokumundaki spina bifida yalnızca ufak tefek ayak sorunlarına neden olur.
Omurilik
Omurilik bir çok
sinirden oluşan bir boru gibidir. Bu sinirler beyinden kaslara
giderek
hareketleri kontrol eder; ayrıca gövde, kol ve bacaklardan gelen hisleri de
beyne taşır.
Spina bifidalı bebeklerde omuriliğin arkası kapanmamıştır ve sinirler
kesintiye
uğramıştır.. Bebek sırtında bir açıklıkla doğar ve mesajlar sinirlerinden
geçemez.Beyinden bacaklara giden sinirler hedefe ulaşamayınca felç (hareket
edememe ve hissetmeme) oluşur. Hangi sinirlerin etkilendiği sırttaki kesenin
yerine bağlıdır.. Kese ne kadar yukarda ise o kadar fazla sinir etkilenmiş
demektir. Bu nedenle bazı spina bifidalı çocuklar normale yakın yürürken
bazılarının tekerlekli sandalye kullanması gerekir.
Neden olur?

Bu soruya hala
cevap bulmaya çalışıyoruz. Nedenlerin biri annenin hamilelikte folik asit
isimli vitamini (Folbiol) yeterli miktarda almaması olabilir. Bazen de
genetik nedenlerle bazı ailelerde spina bifida daha sık görülür. Ayraca
annenin valproik asit (depakin) denen ilacı kullanması da spina bifidaya
neden olabilmektedir.
Anlaşılabilir mi
? / Önlenebilir mi ? 
Gebeliğin ikinci
ayından sonra ultrason tetkikinde bebekte spina bifida varlığı saptanabilir.
Riskli ailelerde yani önceden spina bifidalı bebek doğurmuş annelerde veya
ailesinde spina bifida olanlarda rahim sıvısı alınıp tetkik yapılabilir.
Ayrıca her anne adayının gebe kalmadan önce başlamak şartı ile bir süre
folik asit (folbiol) vitamini kullanmasının bebekte spina bifida oluşma
olasılığını azalttığı bilinmektedir. Ultrason ile gebeliğin ilk
aylarında spina bifida saptanırsa gebeliğe ailenin rızası ile son
verilebilir (tıbbi kürtaj). Gebeliğin son aylarında spina bifida saptandıysa
veya aile kürtaj istemiyorsa bebek sezaryen ile doğurtularak kesenin zarar
görmesi ve felcin artması engellenebilir.
Spina bifida çocuğu
nasıl etkiler ?
Anne babaların
ilk sorusu genellikle budur. Spina bifidalı çocuklar birbirlerinden çok
farklı olabilirler. Genelde felç seviyesi omurilikteki hasarın yerine
bağlıdır. Hekimler çocuklara L2 veya T10 gibi adlar koyarlar. Buradaki harf
bozukluğun olduğu en yüksek bölgeyi gösterirken numara da etkilenen omurgayı
belirtir. Örneğin bir L2 spina bifidalı çocukta lomber yani bel omurların
ikincisi düzeyinde hasar var demektir. Bu da ileride çocuğun ayakta durma ve
yürümesi konusunda bize fikir verir. Spina bifidalı çocukların %75'inde
lomber/sakral düzeyde yani bel bölgesinde bozukluk vardır. %25'inde torakal
düzeyde yani sırt bölgesinde arıza vardır. Genelde lezyon ne kadar aşağıda
ise etkilenen kas miktarı da o kadar azdır. Örneğin L2 seviyeli bir çocukta,
T8 seviyeli bir çocuğa göre daha hafif kas zayıflığı olur. Sakral spina
bifidalı çocuklarda ise felç hemen hiç görülmez.
Felcin seviyesi seviyesi belirlenerek çocuğa uygulanacak tedavi
planlanmalıdır. Farklı seviyelerde felci olan çocukların oturma, yürüme
konusundaki yardım ihtiyaçları da farklıdır. Belirleyici olan felcin ve duyu
kaybını sınırının başladığı yüksek bölgedir. Ancak gövdenin her iki yanında
farklı düzeylerde hasar görülebilir. Çocuğun bacaklarında his kaybı olduğu,
yani bacaklarını normalden az hissettiği de unutulmamalıdır.
TEDAVİ

Spina bifidalı
kişiler hasta değildirler. Ama vücudun bazı organlarında sorunları
olabilir. En çok sinir sistemi (beyin ve omurilik), idrar yolları (böbrek
ve idrar kesesi), barsaklar ve kas-iskelet sistemi etkilenir.
|